Sosyal medya platformu X’te paylaşımlarda bulunan “Tetri Khari” adlı hesap, Ardahan’ın tarihine ilişkin yayımladığı arşiv belgeleri ve araştırmalarla dikkat çekiyor.Ardahan, Göle, Hanak ve Posof başta olmak üzere bölgenin tarihine ışık tutan eski Osmanlı kayıtları, Gürcü kaynakları, Çarlık Rusyası belgeleri ve unutulmuş yerleşim isimlerini paylaşan hesap, son dönemde tarih meraklılarının ilgi odağı haline geldi.Hesabın son paylaşımları arasında Ardahan Kalesi’nde bulunduğu belirtilen Gürcüce kitabelere ilişkin Rusça bir belge, Osmanlı cebe defterlerinde geçen ancak günümüzde varlığı bilinmeyen bazı köyler ve Ardahan merkez çevresindeki eski Gürcü yerleşimlerine dair kayıtlar yer aldı.Kayıp Köyler Yeniden GündemdePaylaşımlarda Ardahan merkezde bulunduğu belirtilen Tkistavi isimli eski bir Gürcü köyünden söz edilirken, köyün 1595 yılı kayıtlarında yer aldığı ancak sonraki dönem belgelerinde adına rastlanmadığı ifade edildi.Benzer şekilde Açıkyazı köyü yakınlarında bulunduğu ileri sürülen “Şua Eklesia” isimli eski bir yerleşimle ilgili Osmanlı kayıtları da kamuoyuyla paylaşıldı. Araştırmada söz konusu yerleşimin 16. yüzyıl sonlarında Hristiyan nüfusa sahip olduğu ve daha sonraki dönemlerde kayıtlardan silindiği öne sürüldü.Rusça ve Gürcüce Arşiv BelgeleriHesapta yalnızca Osmanlı kaynakları değil, Gürcü gazeteleri, seyahat notları ve Rusça arşiv belgeleri de yayımlanıyor.Yakın zamanda paylaşılan bir Rusça belgede, Ardahan Kalesi’nin surlarında yer alan Gürcüce yazıtlar ve kitabelerden söz edilirken, bazı taşların üzerinde haç motifleri ve döneme ait yazıların bulunduğu ifade edildi.Bir başka paylaşımda ise Gürcü bir gazetecinin Ardahan’ın Heviskari (Köprücük) köyünden yola çıkarak terk edilmiş bir yerleşime ulaştığı ve daha sonra Göle ilçesine geçtiği yönündeki tarihî bir gazete kupürü yer aldı.Ardahan’ın Çok Katmanlı TarihiTarihçiler, Ardahan’ın binlerce yıllık geçmişe sahip bir sınır kenti olduğunu ve bölgede Türk, Gürcü, Ermeni, Kıpçak, Selçuklu, Osmanlı ve Rus dönemlerine ait çok sayıda iz bulunduğunu belirtiyor.Bu nedenle farklı dönemlere ait arşiv belgeleri ve tarihî kayıtlar, bölgenin geçmişinin anlaşılması açısından önemli kaynaklar olarak değerlendiriliyor. Ancak uzmanlar, sosyal medyada paylaşılan belgelerin akademik çalışmalarla desteklenmesi ve bilimsel yöntemlerle doğrulanmasının önemine de dikkat çekiyor.Araştırmacılar Daha Fazla Çalışma İstiyorArdahan’ın tarihine ilgi duyan araştırmacılar, bölgedeki eski yerleşim yerlerinin, tarihî kalıntıların ve arşiv kayıtlarının daha kapsamlı çalışmalarla incelenmesi gerektiğini ifade ediyor.Özellikle günümüzde yerleri bilinmeyen eski köyler, değişen yer adları ve kaybolmuş tarihî yapılar üzerine yapılacak araştırmaların Ardahan’ın kültürel mirasının ortaya çıkarılmasına katkı sağlayacağı belirtiliyor.Sosyal medyada paylaşılan bu tür belgeler, Ardahan’ın yalnızca doğal güzellikleriyle değil, keşfedilmeyi bekleyen zengin tarihî geçmişiyle de dikkat çekmeye devam ettiğini gösteriyor.Hayal KılıçHaber Merkezi
