Başta, ‘kafatasçı, ulusalcı tayfa..’ dediklerim olmak üzere, ‘AK Parti, MHP ve DEM bir araya geldi, asıl dertleri barış falan değil, Erdoğan’ın yeniden aday olmasının da içinde olduğu maddelerin olacağı Anayasa’yı değişmektir’ diyenlerin çok konuştuğu ve bu tartışmaların aynısının sınır ötesinde bulunan , 200, 300 binlik tam donatılmış teçhizatlı bir gücüyle artık ordu olmuş denen YPG’li Suriye’de de tartışıldığı şu günlerde kendi Anayasaya ve bölgeleri ile barış içinde yaşayan dünyada ki ülkelere bakmak istedim.
Ve nedense, resmi dili Rumence olup, bölgesel diller Rusça ve Gagavuzca olan ‘Beyaz Rus’ denen Moldova aklıma geldi ve baktım..
Evet, Moldova veya resmî adıyla Moldova Cumhuriyeti, Doğu Avrupa’da yer alan Ukrayna ile Romanya arasında kalan bir ülkedir. Başkenti Kişinev’dir. 1991 yılında SSCB’nin dağılmasının ardından bağımsızlığını kazanmıştır.
Önü, Beşikkaya HES Barajı ile kesilecek olan Ardahan’ın Kura nehri gibi içinde Prut ve Dinyester nehirleri geçmektedir. Dinyester nehrinin doğu kıyısını bir şerit halinde kapsayan bölgede tek taraflı bağımsızlığını ilan eden de-facto bir cumhuriyet olan Transdinyester bulunur.
2 Milyon 389 milyon nüfuslu olmasına rağmen içinde tek taraflı bağımsızlığını ilan eden de-facto bir cumhuriyet olan Transdinyester’i de oluşturan Moldova, Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, Dünya Ticaret Örgütü, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, Bağımsız Devletler Topluluğu, Karadeniz Ekonomik İşbirliği ve diğer uluslar arası organizasyonlara üyedir.
Ve içinde Moldova Cumhuriyeti’ne bağlı Gagavuzya adlı bir özerk devleti de barındırır. Ülkeye ismini veren “Gagavuz”lar Oğuz Türkü kökenlidir ve Gagavuz kelimesinin Gök-oguzdan türediği düşünülmektedir. Poul Wittek’e göre Gagavuz kelimesi Anadolu Selçuklu Hükümdarı II. İzzeddin Keykavus ile bağıntılıdır. Bu iki alıntıyı, birileri gibi soy isimi değişip, bizzat giderek değil, biz gazetecilerin sıkça karşılaştığı yasaklarla anılan Vikipedi’de aldım..
Evet, kurduğu Kafkasya Üniversiteler Birliği (KÜNİB) Başkanlağın da bir dönem Türki Cumhuriyetlerini olmazsa da öğrencilerini Ardahan’a bağlamaya çalışan Çıldırlı Ardahan Üniversitesi’nin kurucu Rektörünün daveti ile yıllar önce Çıldır’a gelen Gagavuz Özerk Devleti Cumhurbaşkanı’nın Ardahan ve Çıldır’a yıllar önce geldiğinde Moldovya’yı ve içinde barındırdığı facto bir cumhuriyet olan Transdinyester ile Gagavuzya adlı bir özerk devletini merak edip araştırmıştım..
Çünkü işin içinde 40 yıldan fazladır süren iç çatışmaların ve akan kanın durması için daha demokratik bir anlayış, dil, din demeden demokrasinin tam bir şekilde hayata geçirilmesi istenen özerk, eyalet yada facto bir yönetim isteyenlerin terörist sayılıp, hapislere atıldığı, hala Anayasasının tartışıldığı bir ülkenin sınırında buluna Suriye’nin yeni yeni karıştığı bir zamanda vilayetine, başında Özerk kelimesi olan bir Cumhurbaşkanı geliyordu..
Ve o dönem Ardahan’a gelen Gagauz Özerk Bölgesi Cumhurbaşkanı Mihail Formuzal’ın gelişi öncesi yaptığım araştırmada, özerkliğin hiçte öyle, denildiği gibi korkutucu bir şey olmadığını Moldova’yı veya başka bir ülkeyi bölünüp, parçalamadığı, eyaletlerle yönetilen kapitalist Amerika’yı yada komünist Çin dahil her hangi bir ülkeyi yok etmediği gibi, tam aksine daha demokratik, daha özgür ve herkesin kendisini, kendi Anayasasıyla yönettiği bir anlayış olduğunu görüyor ve bunu bir kez daha anlatmak istedim.,
Çünkü, yaptırdığı Kütüphanenin ihalesinde olmayan bodrumu, yemekhaneyi yapmaya kararlı olduğundan, ‘bodrumcu’ dediğim için bana çok kızan Posoflu yeni rektörün başına geçtiği ve Hanak ile Damal’a değil, olan Meslek Yüksek Okulunun yerine ‘Memleketim Posof’a yeni bir Meslek Yüksek Okulu Kampüsü yapacağım’ denildiğinin haberini de alıyordum.
Ve, ‘Ah Ahıska, vah Ahıska’ diye diz döven Posofluluların hemşerisi yeni rektörün belediyeye ait meyve tarlasının arsalarını satan CHP’li belediyeden üniversiteye yeni bir arsanın üniversiteye bağışlatıldığını duyduğum Posof’a sınır olan ve iki özerk cumhuriyet, on idari bölgeden oluşan ve istenen insani şartları ağır aldığımızdan dolayı 60 yıldan fazladır kapısından içeri adım atamadığımız Avrupa Birliği kriterlerini hızla hayata geçirdiği için Lari’si, Lira’mızdan değerlenen, ithalat, ihracatın diğer sınır kapılarının yanında sıfır çektiği Türkgözü (Badelle) ve Aktaş isimi iki gümrük kapısı ile açıldığımız Gürcistan’a da bakmak gerek…
Ve gerek ülkemizde, gerek ise Suriye’de yıllardır tartışılan Irak’ta oturan, Türkiye’de adı ağxa alındığında kıyametler kopan ama Molla İran’da bile eyalet olan Anayasa tartışmalarına katılmak, onaylamak yada ret etmek için önce dünyaya ve eyalet, özerk, facto şeklinde yönetilen ülkelere bakmak lazım..
