ARDAHAN'DAKİ İLK DERGİ

1878’de Rus işgalinden sonra 1917 Bolşevik devrimini takiben ortaya çıkan otorite boşluğunda İngilizlerin himayesinde Ermeni ve Gürcülerin elinde kalan Ardahan 23 Şubat 1921’de düşman işgalinden kurtarılmıştır. Yaklaşık kırk yıldan fazla süren bu işgal döneminde bölgedeki Türkler kurtuluşa kadar çok sayıda göç, yağma, sürgün ve kıyım yaşamışlardı. Enkaza dönüşen ilin yoksul halkının kurtuluştan sonra yeniden ayağa kaldırılabilmesi için topyekun bir kalkınma hareketine ihtiyaç vardı. Böyle bir ihtiyaç topluma bilgi ve bilinç kazandırılmasıyla başarıya ulaşabilirdi. Bu yönüyle Ardahanlıları bilgilendirmek, toplumda milli birlik ve beraberliği sağlamak ve toplumsal dayanışma ruhunun güçlendirilmesinde basının etkin rol üstlenmesi gerekliydi.

Bölgede bu rolü üstlenen öğretmen ve müfettiş Ali Rıza Bey, 1922’de Ardahan’ın ilk süreli yayını olan Yeşil Yuva dergisini çıkarmıştır. Ali Rıza Bey’in şahsi gayretleriyle yaklaşık 9-10 sayfalık ve aylık olarak yayınlanan Yeşil Yuva, Ardahan’daki memur ve halkın da desteğiyle çocuk eğitimi başta olmak üzere, ilin sorun ve ihtiyaçlarıyla ilgili yazılara yer vermiştir. Yerel bir dergi olmasına rağmen Yeşil Yuva, yeni Türkiye’nin milli eğitim, kültür ve yurttaşlık bilinci konusunda sonraki yıllarda uygulayacağı esasları daha 1922’lerde hayata geçirmeye başlamıştır. Bu yönüyle dergi çocuk eğitimin usul ve esaslarına ilişkin fikirler sunmuş, yatılı okullar gibi yeni mektepler hakkında halkı bilgilendirmiş ve çocuk eğitimine yönelik birçok gelişmeyi gündeme getirmiştir. Bu çalışmada yerel tarih araştırmalarında önemli bir kaynak niteliğinde olan Yeşil Yuva, tanıtılarak derginin Ardahan’daki yayın hayatı incelenmiştir.

Haber Merkezi