Ardahan'ın Kayıp Hafızası: Yalnızçam'daki "Kutsal Taş" Hikâyesi Yeniden Gündemde

Paylaşım kısa sürede sosyal medyada ilgi görürken, Ardahan’ın kültürel hafızasında yer alan ancak çok az bilinen tarihi detaylar da yeniden konuşulmaya başlandı.

93 Harbi Sonrası Değişen Demografik Yapı

Paylaşımda yer verilen bilgilere göre, 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi’nin ardından Ardahan ve Kars çevresi Çarlık Rusyası’nın hâkimiyetine geçti. Rus yönetimi, bölgeye yalnızca Rus topluluklarını değil, çevre illerden getirilen Rum nüfusu da yerleştirdi.

Bu süreçte Ardahan’da kurulan Rum köylerinden birinin de bugün Yalnızçam olarak bilinen ve eski adı “Sindisgom” olan köy olduğu ifade edildi. Türk nüfusun göç etmesiyle boşalan köye, 1879 yılında Gümüşhane’den gelen Rum ailelerin yerleştirildiği aktarıldı.

Bir Öğretmenin Günlükleri Tarihe Işık Tutuyor

Paylaşımda en dikkat çekici bölüm ise Iraklis Kilahidis isimli Rum öğretmenin tuttuğu günlükler oldu. İddiaya göre Yalnızçam’da yaşayan öğretmen Iraklis, 1920 yılına kadar bölgede kaldı ve yaşadığı döneme ilişkin ayrıntılı notlar tuttu.

Bu notlarda köy yaşamı, dini ayinler, geçim kaynakları ve bölgedeki farklı topluluklarla kurulan ilişkiler anlatıldı. Özellikle Göle çevresindeki Rum köyleriyle birlikte Malakan ve Dukhobor topluluklarının da dini törenlere katıldığı ifade edildi.

Aktarılan bilgilere göre Iraklis’in günlüklerinde şu ifadeler yer aldı:

“Köyün 3 kilometre uzağında, Kura Nehri yakınındaki tepenin eteklerinde oldukça büyük bir taş vardı. Her yıl burada Meryem Ana’nın doğumu kutlanırdı. Taşın altından çıkan suyun şifalı olduğuna inanılırdı.”

“Kutsal Taş” ve Şifalı Su İnancı

Paylaşımda anlatılanlara göre, Yalnızçam yakınlarında bulunan büyük taşın altından çıkan kaynak suyu, bölgedeki Rum toplulukları için kutsal kabul ediliyordu. İnsanların bu suyu içtiği, ellerini ve yüzlerini yıkadığı, hatta vaftiz suyu olarak kullandığı ifade edildi.

Her yıl belirli tarihlerde düzenlenen dini törenlerin ardından panayır havasında kutlamalar yapıldığı, çevre köylerden insanların bölgeye geldiği anlatıldı.

Bölgedeki çok kültürlü yaşamın önemli örneklerinden biri olarak değerlendirilen bu anlatılar, Ardahan’ın tarih boyunca farklı inanç ve kültürlere ev sahipliği yaptığı gerçeğini bir kez daha ortaya koydu.

Rumların Göçü ve Taşın Hikâyesi

Paylaşıma göre 1921 yılında Rusların bölgeden çekilmesi ve yaşanan siyasi gelişmelerin ardından Rum toplulukları Ardahan’dan ayrılarak Batum üzerinden Yunanistan’a göç etti. Yunanistan’da Ardahan coğrafyasına benzeyen Kilkis bölgesine yerleştikleri ifade edildi.

Daha sonra Iraklis’in tuttuğu notların iki cilt halinde Selanik’teki bir müzeye teslim edildiği öne sürüldü.

Paylaşımın en dikkat çekici bölümlerinden biri ise “kutsal taşın” sonraki yıllarda yaşadığı süreç oldu. Yerel anlatımlara göre taşın altında define bulunduğuna inanan kişiler taşı yerinden oynattı. Büyük kayanın yuvarlanarak stabilize yol üzerine kadar geldiği, hatta çevre köylerde sarsıntı hissedildiği iddia edildi.

Daha sonra iş makineleriyle yol kenarına çekilen taşın zamanla Kura Nehri yatağına doğru ilerlediği aktarıldı.

“Bu Toprakların Tarihinde Vardı”

Ali Mavi paylaşımında özellikle şu vurguyu yaptı:

“Bu hikâyedeki din de millet de bizden olmasa da bu toprakların tarihinde vardır. Bu toprakların ürünüdür.”

Bu yaklaşım, Ardahan’ın tarihsel ve kültürel çeşitliliğinin korunması gerektiği yönünde sosyal medyada olumlu yorumlar aldı. Kullanıcılar, bölgenin yalnızca doğal güzellikleriyle değil, çok katmanlı tarihi geçmişiyle de önemli bir kültürel mirasa sahip olduğunu ifade etti.

Bölgenin Kültürel Hafızası Yeniden Tartışılıyor

Yalnızçam’da anlatıldığı öne sürülen “kutsal taş” hikâyesi, Ardahan’ın unutulmuş tarihine dair yeni tartışmaları da beraberinde getirdi. Bölge halkı arasında uzun yıllardır anlatılan sözlü tarih unsurlarının akademik çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini savunan vatandaşlar, Ardahan’ın kültürel hafızasının kayıt altına alınmasının önemine dikkat çekti.

Tarih araştırmacıları ise bölgenin Rus dönemi, Rum yerleşimleri, Malakanlar ve Dukhoborlar gibi farklı topluluklara dair halen yeterince araştırılmamış önemli bir arşiv niteliği taşıdığına vurgu yapıyor.

Haber Merkezi